Μισέλ ντε Μονταίν

Η αληθινή αξιοπρέπεια είναι σαν το ποτάμι: όσο πιο βαθύ είναι, τόσο λιγότερο θόρυβο βγάζει.
– Μισέλ Μονταίν (1533-1592) Γάλλος δοκιμιογράφος. Θεωρείται ο τελευταίος ουμανιστής της Αναγέννησης αλλά και θεμελιωτής ενός ιδιόμορφου σκεπτικισμού επηρεασμένου από τον ακαδημαϊκό σκεπτικισμό του Πλάτωνα και του Πύρρωνα.
*** Ο ιδιόμορφος σκεπτικισμός του Μισέλ ντε Μονταίν ήταν ένας βιωματικός, ανεκτικός και μετριοπαθής σκεπτικισμός, ο οποίος δεν επεδίωκε την καταστροφή της γνώσης, αλλά την καταπολέμηση του δογματισμού και της ανθρώπινης αλαζονείας. Συμπυκνώνεται στην περίφημη φράση του “Que sais-je?” (Τι ξέρω;).

Αντίθετα με τους αρχαίους φιλοσόφους, ο Μονταίν δεν αντιμετώπιζε τον σκεπτικισμό ως ένα αυστηρό, αφηρημένο θεωρητικό σύστημα, αλλά ως ένα πρακτικό εργαλείο για την καθημερινή ζωή, την αυτογνωσία και την καλλιέργεια της πνευματικής ελευθερίας.