Η φιλοσοφία του για τον παραλογισμό μπορεί να εξηγηθεί στο δοκίμιό του Ο Μύθος του Σισύφου. Ο Καμύ εκεί όρισε το παράλογο ως τη ματαιότητα της αναζήτησης ενός νοήματος σε ένα ακατανόητο σύμπαν, χωρίς Θεό και νόημα. Ο παραλογισμός προκύπτει από την τάση ανάμεσα στην επιθυμία μας για τάξη, νόημα και ευτυχία και, από την άλλη πλευρά, στην άρνηση του αδιάφορου φυσικού κόσμου να μας το παρέχει.
Στο δοκίμιο, ο Καμύ έθεσε το θεμελιώδες φιλοσοφικό ερώτημα: Αξίζει η ζωή; Είναι η αυτοκτονία μια νόμιμη απάντηση αν η ζωή δεν έχει νόημα; Συνέκρινε τη λαχτάρα της ανθρωπότητας για τάξη και νόημα με τον Έλληνα μυθολογικό ήρωα Σίσυφο, ο οποίος καταδικάστηκε αιώνια από τον Δία να κυλά συνεχώς έναν ογκόλιθο πάνω στην κορυφή ενός βουνού, και φθάνοντας εκεί ο βράχος κατρακυλούσε, σημαίνοντας άλλον έναν κύκλο του μαρτυρίου του. Όπως και ο Σίσυφος, συνεχίζουμε να ρωτάμε για το νόημα της ζωής, μόνο και μόνο για να βρούμε ότι οι απαντήσεις δεν μας ικανοποιούν.
Στον μύθο ο Σίσυφος τόλμησε να κλέψει την Αθανασία από τούς Θεούς και – για αυτήν την «ανίερη» πράξη του – τιμωρήθηκε να σπρώχνει αενάως έναν βράχο, που αρνιέται να παραμείνει στην κορυφή τού βουνού και κυλάει ξανά και ξανά στη χαράδρα.
«Φαντάζομαι πως ο Σίσυφος ήταν ευτυχισμένος». Αυτή του η φράση θα μπορούσε να συνοψίσει την έννοια του παραλογισμού που πραγματεύεται την ανθρώπινη ύπαρξη, συμφιλιωμένη με το παράλογο, χωρίς να στηρίζεται στην ελπίδα, αλλά να ζει με πάθος την κάθε στιγμή.
Ο Σίσυφος είναι ο παράλογος ήρωας. Η περιφρόνησή του για τούς θεούς, το μίσος του για τον Θάνατο και το πάθος του για τη Ζωή, τού εστοίχισαν αυτό το ανείπωτο μαρτύριο, να δίνει όλο του το «είναι» χωρίς ανταμοιβή. Είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσει για τα γήϊνα πάθη.
Ο φιλόσοφος Καμύ ισχυρίζεται ότι πρέπει να αγκαλιάσουμε τον παραλογισμό της ανθρώπινης ύπαρξης και να αναλάβουμε την ευθύνη της δημιουργίας μιας αξίας και ενός νοήματος. Οι προσπάθειες που καταβάλουμε καθώς και η ανθεκτικότητα της ύπαρξης μας– όχι η αυτοκτονία και η απελπισία – είναι οι κατάλληλες απαντήσεις.
Ο Καμύ υποστήριξε ότι ο Σίσυφος είναι ευτυχισμένος και ότι πρέπει να μιμηθούμε την ανθεκτικότητά του. Ο Έλληνας ήρωας είναι αξιοθαύμαστος γιατί αποδέχεται το ανούσιο της αποστολής του και αντί να τα παρατήσει ή να αυτοκτονήσει, έχει υψωθεί πάνω από τη μοίρα του με εσκεμμένη επιλογή και θα κοπιάζει συνεχώς.
Το παράλογο συμπέρασμα του Καμύ για την σισύφεια ευτυχία δεν μπορεί παρά να φέρει στο φως ένα νέο παραλογισμό, που αφορά την ανθρώπινη οπτική της αιωνιότητας. Ο άνθρωπος έχοντας απόλυτη επίγνωση της φθαρτότητάς του αναζητά την ευτυχία μόνο μέσα στη μελλοντική προοπτική. Όλα γίνονται για το μέλλον, για χάρη μιας καλύτερης ζωής που θα έρθει, για χάρη δηλαδή μιας ελπίδας, που όμως είναι καταδικασμένη στο ανεκπλήρωτο, αφού τελικά μέλλον για τον άνθρωπο δεν υπάρχει ή τουλάχιστο δεν έχει τη μορφή που αυτός φαντάζεται.
Ενώ το θνησιμαίο της ύπαρξης είναι αμετάκλητο, ο άνθρωπος βρίσκεται μπροστά στο ασυμβίβαστο αδιέξοδο της υποτίμησης του παρόντος (που μπορεί να φτάσει μέχρι την άρνηση), αφού το μέλλον και μόνο το μέλλον νοηματοδοτεί την ύπαρξή του. Κι εδώ βρισκόμαστε στην απόλυτη αντιφατικότητα της ύπαρξης που καταδικάζεται στην προσωρινότητα και ταυτόχρονα την απορρίπτει.
Από την άλλη πλευρά, η συνείδηση του θανάτου ματαιώνει κάθε συμπεριφορά και κάθε φιλοδοξία σε βαθμό απόλυτο. Οδηγεί στον άκρατο μηδενισμό, δηλαδή στην απόλυτη αποστασιοποίηση, που από ένα σημείο και μετά παίρνει αυτοκτονικές διαστάσεις. Από αυτή την άποψη η διαιώνιση του παραλόγου της αιώνιας προοπτικής είναι ευεργετική για τον άνθρωπο, αφού του δίνει το κουράγιο να ζει, του δίνει το κουράγιο να συνεχίζει να κουβαλά την πέτρα στην ανηφόρα που όρισε ο Δίας
