«Μπορείς να διαπράξεις αδικία και χωρίς να κάνεις τίποτα»
*** Γιατί η παθητικότητα και η σιωπή είναι εξίσου καταστροφικές με την άδικο πράξη, καθώς η ανοχή απέναντι στο άδικο ή η αδιαφορία για τον συνάνθρωπο καθιστά τον παρατηρητή συνυπεύθυνο.
Όπως :
- Στον σχολικό ή εργασιακό εκφοβισμό (Bullying): Όταν οι μάρτυρες βλέπουν κάποιον να κακοποιείται και δεν μιλούν, η σιωπή τους αποθρασύνει τον θύτη.
- Στην ενδοοικογενειακή βία: Γείτονες που ακούνε συστηματική κακοποίηση αλλά επιλέγουν να «μην ανακατευτούν», αφήνοντας το θύμα απροστάτευτο.
- Στην παράλειψη παροχής βοήθειας: Ένας οδηγός που βλέπει ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα και προσπερνά χωρίς να καλέσει τις πρώτες βοήθειες, διαπράττει αδίκημα.
- Στην συγκάλυψη της διαφθοράς: Ένας υπάλληλος που ανακαλύπτει οικονομική απάτη στην εταιρεία του και δεν τη διοχετεύει στις αρχές για να μη χάσει τη θέση του.
- Στην σιωπή των μαζών σε ολοκληρωτικά καθεστώτα: Πολίτες που έβλεπαν τις διώξεις μειονοτήτων (π.χ. στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο) και δεν αντέδρασαν, επιτρέποντας στα εγκλήματα να γίνουν μαζικά.
- Ακόμα και στην αδράνεια για την χειροτέρεψη του κλίματος: Κυβερνήσεις και εταιρείες που γνωρίζουν τις περιβαλλοντικές καταστροφές αλλά δεν λαμβάνουν μέτρα, καταδικάζοντας τις επόμενες γενιές.
- Και μην ξεχνάτε το ψυχολογικό φαινόμενο του παρευρισκόμενου (Bystander Effect) που εξηγεί γιατί αδρανούμε:
Είναι ένα κοινωνικό ψυχολογικό φαινόμενο κατά το οποίο όσο περισσότεροι άνθρωποι είναι παρόντες σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να βοηθήσει κάποιος από αυτούς.Η πιθανότητα βοήθειας είναι αντιστρόφως ανάλογη με τον αριθμό των μαρτύρων.
Γιατί συμβαίνει; (Οι δύο βασικοί μηχανισμοί)- Διάχυση της ευθύνης (Diffusion of Responsibility): Κάθε άτομο σκέφτεται ότι «κάποιος άλλος θα βοηθήσει» ή «κάποιος άλλος θα καλέσει την αστυνομία». Η προσωπική ευθύνη μοιράζεται στο πλήθος, με αποτέλεσμα να μη νιώθει κανείς το χρέος να δράσει.
- Κοινωνική συμμόρφωση και Πλουραλιστική άγνοια (Pluralistic Ignorance): Οι άνθρωποι κοιτάζουν τις αντιδράσεις των γύρω τους για να ερμηνεύσουν την κατάσταση. Αν κανείς δεν αντιδρά, όλοι υποθέτουν ότι το περιστατικό δεν είναι σοβαρό ή επείγον, με αποτέλεσμα να παραμείνουν όλοι απαθείς.
