Γνωστή και ως Pollyanna Principle, είναι η τάση του ανθρώπινου εγκεφάλου να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα, προσοχή και μνήμη σε θετικά ερεθίσματα σε σχέση με αρνητικά.
Με απλά λόγια: τα καλά πράγματα τα θυμόμαστε πιο εύκολα, τα βλέπουμε πιο συχνά και τα κρίνουμε πιο ευνοϊκά.
Κύριες μορφές της :
* Θυμόμαστε θετικές εμπειρίες πιο ζωντανά και συχνά από αρνητικές.
* Θυμόμαστε θετικές εμπειρίες πιο ζωντανά και συχνά από αρνητικές.
* Τείνουμε να πιστεύουμε ότι το μέλλον θα είναι καλύτερο από ό,τι είναι πραγματικά (σχετίζεται με Optimism Bias).
* Κρίνουμε άτομα, καταστάσεις ή πληροφορίες πιο θετικά από ό,τι δικαιολογείται.
* Χρησιμοποιούμε περισσότερες θετικές λέξεις στην καθημερινή ομιλία.
* Βλέπουμε πιο θετικά συγκεκριμένα άτομα παρά ομάδες (π.χ. «Δε μου αρέσει η Κυβέρνηση, αλλά ο βουλευτής της είναι καλός»).
Πότε γίνεται προβληματική;
* Όταν αγνοούμε εντελώς τα αρνητικά και προσποιούμαστε ότι «όλα είναι τέλεια».
* Όταν αγνοούμε εντελώς τα αρνητικά και προσποιούμαστε ότι «όλα είναι τέλεια».
* Μπορεί να οδηγήσει σε ριψοκίνδυνες αποφάσεις (π.χ. υποτίμηση κινδύνων υγείας).
* Δυσκολία στην ρεαλιστική αυτοκριτική.
Σύγκριση με την Αρνητική Προκατάληψη (Negativity Bias)
Ενώ η Αρνητική Προκατάληψη είναι πιο ισχυρή σε επίπεδο επιβίωσης (οι κίνδυνοι μας επηρεάζουν περισσότερο), η Θετική Προκατάληψη είναι πιο διαδεδομένη σε ψυχικά υγιείς ανθρώπους και βοηθά στην ευεξία, την αισιοδοξία και την ανθεκτικότητα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν και τις δύο προκαταλήψεις, ανάλογα με το πλαίσιο:
Αρνητική Προκατάληψη → πιο δυνατή σε απειλές, κριτική, φόβο.
Αρνητική Προκατάληψη → πιο δυνατή σε απειλές, κριτική, φόβο.
Θετική Προκατάληψη → πιο δυνατή σε καθημερινή ζωή, μνήμη, αυτοεκτίμηση και σχέσεις.
Παραδείγματα
Μετά από διακοπές, θυμόμαστε κυρίως τις όμορφες στιγμές και ξεχνάμε τις μικρές εντάσεις.
Πιστεύουμε ότι «σε εμένα δε θα συμβεί κάτι κακό» (Optimism Bias).
Σε μία ομάδα, κρίνουμε πιο θετικά τα μεμονωμένα μέλη παρά την ομάδα συνολικά.
Σε έρευνες, οι άνθρωποι αναφέρουν περισσότερες θετικές εμπειρίες από αρνητικές.
Εξέλιξη και οφέλη
Η θετική προκατάληψη βοηθά στην ψυχική υγεία, μειώνει το άγχος και ενισχύει την κινητοποίηση. Άτομα με κατάθλιψη συχνά χάνουν αυτή την προκατάληψη και βλέπουν τα πάντα πιο αρνητικά.
Πώς να την ισορροπήσεις
Συνειδητοποίηση και των δύο προκαταλήψεων.
* Realistic Optimism: Αισιοδοξία με βάση τα δεδομένα.
* Balanced journaling: Καταγραφή και θετικών και αρνητικών.
* Mindfulness: Παρατήρηση της πραγματικότητας χωρίς υπερβολική «ροζ γραμμή».
Τέλος η θετική προκατάληψη είναι γενικά ωφέλιμη και εξηγεί γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι είναι σχετικά ικανοποιημένοι με τη ζωή τους, παρά τις δυσκολίες
