«Μόνο όταν γνωρίζουμε πραγματικά και καταλαβαίνουμε ότι έχουμε περιορισμένο χρόνο στη γη – και ότι δεν έχουμε τρόπο να γνωρίζουμε πότε τελειώνει ο χρόνος μας, τότε θα αρχίσουμε να ζούμε κάθε μέρα στο έπακρο, σαν να ήταν η μόνη που είχαμε».
– Η Elisabeth Kubler-Ross μας έμαθε τα 5 στάδια προσαρμογής στην διαδικασία του θανάτου. Χρησιμοποιήθηκαν και σε μία ευρύτερη γκάμα απωλειών, όπου και πάλι παρατηρείται μια διεργασία πένθους, όπως ο χωρισμός, απώλεια υγείας, εργασίας ή κάποιου αγαπημένου.
*** Τα πέντε στάδια κατά τη διαδικασία προσαρμογής στην ιδέα του θανάτου ήταν τα ακόλουθα:
Άρνηση: Ο άνθρωπος σε αυτό το στάδιο απορρίπτει το ενδεχόμενο του θανάτου και αναζητά ελπιδοφόρες διαγνώσεις.
Θυμός: Σ’ αυτό το στάδιο το άτομο έχει συνειδητοποιήσει ότι θα πεθάνει και νιώθει ματαιωμένο καθώς δε μπορεί να εκπληρώσει όλα όσα επιθυμεί.
Διαπραγμάτευση: Σ’ αυτό το στάδιο είναι σαν το άτομο να προσπαθεί να εξαγοράσει λίγο χρόνο και να διαπραγματεύεται με το Θεό, τους γιατρούς, τις νοσοκόμες.
Κατάθλιψη: Πλεόν οι διαπραγματεύσεις έχουν λάβει τέλος και το άτομο αισθάνεται αβοήθητο και πενθεί για όσα έχει χάσει ή πρόκειται να χάσει.
Αποδοχή: Το τελικό στάδιο όπου πλέον το άτομο αντιμετωπίζει με έναν πιο ήρεμο και γαλήνιο τρόπο το θάνατο.
Τα στάδια αυτά περιγράφουν με έναν τρόπο το πώς μπορεί να αισθάνεται ένας άνθρωπος που πεθαίνει, ωστόσο δεν είναι καθολικά. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις αντιδράσεις ενός ανθρώπου στο θάνατο είναι πολλοί και σχετίζονται όχι μόνο με τα βιώματα, τη φύση της ασθένειας και την προσωπικότητα του κάθε ατόμου, αλλά και με την κουλτούρα του και την κοσμοθεωρία του. Όσο μοναδικός είναι κάθε άνθρωπος, τόσο μοναδικά περνά τη διαδικασία αυτή, καθώς τα άτομα δε μεταβαίνουν απαραίτητα από το ένα στάδιο στο άλλο με την παραπάνω ακολουθία
