Είναι είδος γνωστικής προκατάληψης, με την οποία η μεμονωμένη εντύπωση για ένα άτομο επηρεάζει τον τρόπο που αισθανόμαστε και σκεφτόμαστε σχετικά με τον χαρακτήρα του.
Είναι η τάση να κρίνουμε τους ανθρώπους βάσει επιφανειακών εντυπώσεων που έχουμε αποκομίσει από αυτούς π.χ. είναι ελκυστικός, ή είναι διάσημος αθλητής ή καλός μουσικός ή ευυπόληπτου επαγγέλματος άρα είναι έξυπνος ή γενικά είναι εξίσου καλός και σ άλλες πτυχές της ζωής του. η εμφάνιση) επηρεάζει τη συνολική μας κρίση για την προσωπικότητα, την ευφυΐα ή τις ικανότητές του. Οδηγώντας μας να του αποδίδουμε αβάσιμα και άλλα θετικά γνωρίσματα.
Η ομορφιά έχει πλεονέκτημα. Απέναντι σ ένα όμορφο πρόσωπο διατεινόμαστε θετικά. Ένας όμορφος θα ακουστεί πιο προσεκτικά από έναν χοντρό κι άσχημο, έστω κι αν λέει κουταμάρες. Μήπως δεν υπάρχουν άτομα στη βουλή που εκλέχτηκαν για άλλες ιδιότητες πέραν του κοφτερού μυαλού τους;
Τον καθένα όμως πρέπει να τον κρίνουμε για όσα μόνο πράγματα γνωρίζουμε γι αυτόν και ν αφήσουμε τα υπόλοιπα για αν κι εφόσον και κάποτε…
Το φαινόμενο παρατήρησε και ονόμασε το 1920 ο Έντγουαρντ Θόρνταϊκ, μετά από μελέτες για τη συμπεριφορά των ανωτέρων του στρατού προς τους υφισταμένους τους. Σύμφωνα με τις πρόσφατες μελέτες του φαινομένου, εάν πάρουμε κάποιον «με καλό μάτι» από την πρώτη στιγμή, δύσκολα θα τον δούμε διαφορετικά στη συνέχεια. Όμως δεν παύει να αποτελεί μεροληψία…
Όπως το είπε και ο Νικολό Μακιαβέλι:
“Οι άνθρωποι γενικά κρίνουν από τα φαινόμενα παρά από την πραγματικότητα, γιατί η όραση ανήκει σε όλους η αντίληψη όμως σε λίγους…”
*** Η γνωστική προκατάληψη είναι ένα συστηματικό σφάλμα στη σκέψη και στην επεξεργασία των πληροφοριών. Ο εγκέφαλος τη χρησιμοποιεί ως συντόμευση για να παίρνει γρήγορες αποφάσεις, αλλά συχνά οδηγεί σε μη ορθολογικά συμπεράσματα και παρερμηνεία της πραγματικότητας.
