«Ξόδεψε τα χρήματά σου σε πράγματα που μπορούν να αγοραστούν με χρήματα. Ξόδεψε τον χρόνο σου σε πράγματα που δεν αγοράζονται με χρήματα.»
*** Πρόκειται για μια εύστοχη και ευρέως διαδεδομένη φράση από το έργο του Μουρακάμι *Το χρονικό του κουρδιστού πουλιού*.
Η ιδέα είναι απλή, αν και εύκολο να την αγνοήσει κανείς. Το χρήμα είναι εργαλείο για τις πτυχές της ζωής που επιδέχονται λύση και διεκπεραιώνονται μέσω συναλλαγών: στέγη, τροφή, εργαλεία, ανέσεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εισιτήρια ταξιδιού. Η χρήση του σε αυτούς τους τομείς μπορεί να σου εξασφαλίσει χρήσιμες ώρες ζωής.
Ο χρόνος από την άλλη, είναι το πεδίο όπου πραγματικά ζεις — η προσοχή που αφιερώνεις σε ανθρώπους, σε μια τέχνη ή χειρωνακτική ενασχόληση, σε έναν περίπατο χωρίς προορισμό, στο πένθος που απαιτεί να το βιώσεις με υπομονή, σε μια συζήτηση που δεν αποφέρει τίποτα μετρήσιμο.
Οι ήρωες του Μουρακάμι διαθέτουν συχνά άφθονα στοιχεία της πρώτης κατηγορίας και σχεδόν καθόλου της δεύτερης. Περιφέρονται σε καλοφτιαγμένους χώρους, νιώθοντας την απουσία κάποιου πράγματος που δεν μπορεί να παραγγελθεί. Το απόφθεγμα δεν στρέφεται τόσο κατά του χρήματος όσο κατά της σύγχυσης: μην αναλώνεις την πολύτιμη προσοχή σου παζαρεύοντας πράγματα που έχουν τιμή, για να ανακαλύψεις κατόπιν ότι δεν σου έχει απομείνει τίποτα για εκείνα που δεν έχουν τιμή.
Μια χρήσιμη δοκιμασία είναι να αναρωτηθείς αν μια αγορά σου επιστρέφει χρόνο ή απλώς αντικείμενα. Μια άλλη είναι να εξετάσεις αν οι ώρες που προσπαθείς να διαφυλάξεις αφιερώνονται σε κάτι που θα εξακολουθούσε να έχει σημασία ακόμα κι αν τα χρήματα χάνονταν. Η φράση αυτή δεν εξιδανικεύει τη φτώχεια· απλώς αρνείται να επιτρέψει στο χρήμα να καταλάβει και να ορίσει το πρόγραμμα της ζωής μας.
