Το κεντρικό συμπέρασμα του έργου είναι ότι ο κόσμος έχει δύο όψεις: την εξωτερική φαινομενικότητα (Παράσταση) και την εσωτερική, τυφλή ουσία (Βούληση). Για να απαλυνθεί ο πόνος που προκαλεί αυτή η ακόρεστη Βούληση, ο άνθρωπος πρέπει να στραφεί στην τέχνη, την ηθική και τον ασκητισμό.
Ο Άρθουρ Σοπενχάουερ επέλεξε αυτόν τον τίτλο επειδή χωρίζει την πραγματικότητα σε δύο επίπεδα:
-
- Ο κόσμος ως Παράσταση (Vorstellung): Είναι ο κόσμος όπως τον αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις και τον νου μας. Δεν είναι η πραγματικότητα καθαυτή, αλλά ένα κατασκευασμένο είδωλο, μια ψευδαίσθηση (το «πέπλο της Μάγια»).
- Ο κόσμος ως Βούληση (Wille): Είναι η βαθύτερη, κρυφή ουσία του κόσμου. Δεν πρόκειται για τη λογική επιθυμία, αλλά για μια τυφλή, παράλογη, ασταμάτητη και απρόσωπη ορμή για επιβίωση και αναπαραγωγή, η οποία κυβερνά τη φύση και τον άνθρωπο.
** Κυριότερα Σημεία και Συμπεράσματα
-
- Η κυριαρχία του πόνου: Η Βούληση θέλει πάντα περισσότερα. Αυτό οδηγεί σε αιώνια ανικανοποίητο, κάνοντας τη ζωή μια συνεχή ταλάντευση ανάμεσα στον πόνο (όταν στερούμαστε κάτι) και την ανία (όταν το αποκτούμε).
- Η λύτρωση μέσω της Τέχνης: Η αισθητική εμπειρία, και κυρίως η Μουσική, μας αποσπά προσωρινά από τις επιθυμίες της Βούλησης, προσφέροντας καθαρή, ανιδιοτελή θεωρία.
- Η λύτρωση μέσω της Ηθικής: Η αναγνώριση ότι όλοι οι άνθρωποι μοιραζόμαστε την ίδια υποφέρουσα Βούληση γεννά τη συμπόνια (Mitleid), μειώνοντας τον εγωισμό.
- Η τελική άρνηση: Η οριστική απελευθέρωση έρχεται με τον ασκητισμό και την πλήρη άρνηση της βούλησης για ζωή, μια κατάσταση γαλήνης που μοιάζει με το βουδιστικό Νιρβάνα.
Ο Άρθουρ Σοπενχάουερ αποτέλεσε θεμελιώδη λίθο για τη σκέψη τόσο του Φρίντριχ Νίτσε όσο και του Ζίγκμουντ Φρόιντ, μεταμορφώνοντας τη φιλοσοφία και την ψυχολογία του 20ού αιώνα.
*** Η επιρροή στον Φρίντριχ Νίτσε
Ο Νίτσε ανακάλυψε τυχαία το βιβλίο «Ο κόσμος σαν βούληση και σαν παράσταση» το 1865 και συγκλονίστηκε, θεωρώντας τον Σοπενχάουερ τον μοναδικό του «δάσκαλο».
-
- Από τη Βούληση για Ζωή στη Βούληση για Δύναμη: Ο Νίτσε κράτησε την ιδέα ότι ο κόσμος κινείται από μια τυφλή, εσωτερική ορμή. Όμως, απέρριψε την απαισιοδοξία του Σοπενχάουερ. Αντί για την άρνηση της ζωής, ο Νίτσε πρότεινε την απόλυτη κατάφασή της μέσω της δικής του θεωρίας, της Βούλησης για Δύναμη (Wille zur Macht).
- Το Διονυσιακό στοιχείο: Η σοπενχαουερική «Βούληση» (η χαοτική, σκοτεινή ορμή της φύσης) αποτέλεσε τη βάση για τη γέννηση του Διονυσιακού στοιχείου στην τέχνη, το οποίο ο Νίτσε ανέλυσε στο πρώτο του έργο, Η Γέννηση της Τραγωδίας.
- Η ρήξη: Αργότερα, ο Νίτσε αποστασιοποιήθηκε έντονα, κατηγορώντας τον Σοπενχάουερ για μηδενισμό, καθώς θεωρούσε ότι η φυγή προς τον ασκητισμό είναι μια αδύναμη στάση ζωής.
*** Η επιρροή στον Ζίγκμουντ Φρόιντ
Ο Φρόιντ είχε παραδεχτεί ότι ο Σοπενχάουερ είχε διατυπώσει φιλοσοφικά τις βασικές αρχές της ψυχανάλυσης πολύ πριν τις αποδείξει ο ίδιος κλινικά.
-
- Η γέννηση του Ασυνειδήτου: Η σοπενχαουερική «Βούληση» ταυτίζεται σχεδόν απόλυτα με το φροϊδικό Εκείνο (Id). Είναι η έδρα των τυφλών, πρωτόγονων ενστίκτων και των βιολογικών ορμών που λειτουργούν κάτω από την επιφάνεια της λογικής.
- Η κυριαρχία της σεξουαλικότητας: Ο Σοπενχάουερ έγραψε για τη «μεταφυσική του έρωτα», εξηγώντας ότι η σεξουαλική ορμή είναι ο πιο ισχυρός τρόπος με τον οποίο η Βούληση εξαπατά το άτομο για να διαιωνίσει το είδος. Ο Φρόιντ μετέτρεψε αυτή την ιδέα σε κεντρικό πυλώνα της ψυχολογίας του μέσω της λίμπιντο.
- Η απώθηση ως άμυνα: Ο Σοπενχάουερ είχε περιγράψει πώς ο νους αρνείται να θυμηθεί ή να αποδεχτεί τραυματικές αλήθειες που πληγώνουν τη θέλησή του, μια διαδικασία που ο Φρόιντ ονόμασε αργότερα απώθηση (repression).
*** Τέλος ο Αρθούρος Σοπενάουερ [1788-1860] ήταν Γερμανός φιλόσοφος, ιδεαλιστής, συνεχιστής, κατά τα λεγόμενα του, του Καντ και λάτρης του ‘θείου’, όπως αποκαλούσε, τον Πλάτωνα.
